Azja-Pacyfik

Nowa odsłona japońsko-chińskiego konfliktu o wyspy Senkaku/Diaoyu (dodano 2013-05-16)

Japońsko-chiński konflikt o niewielkie wyspy Senkaku/Diaoyu wszedł w nową fazę po tym, kiedy 8 maja br. na łamach chińskiego dziennika Renmin ribao (People’s Daily) ukazał się artykuł kwestionujący status Wysp Riukiu, znanych obecnie jako prefektura Okinawa, które od 1879 r. znajdują się pod administracją Japonii. Mimo iż artykuł ten nie reprezentuje oficjalnego stanowiska władz Chin, to z uwagi na to, że ukazał się w reżimowym dzienniku, wywołał oburzenie w Japonii. Rząd premiera Abe Shinzō wystosował oficjalny protest wobec publikacji, który został odrzucony przez stronę chińską.

Na wyspach Riukiu w przeszłości istniało niepodległe państwo – Królestwo Riukiu – które znajdowało się w orbicie wpływów politycznych zarówno Chin, jak i Japonii. W 1879 r. Japonia, pomimo protestów Chin oraz samych mieszkańców Riukiu, anektowała królestwo i utworzyła w jego miejsce prefekturę Okinawa. Po II wojnie światowej Okinawa znajdowała się pod amerykańską okupacją wojskową. W 1972 r. powróciła pod administrację japońską. Pomimo trudnych doświadczeń pod rządami Japończyków w ubiegłym wieku, mieszkańcy Riukiu dobrze zasymilowali się w japońskim społeczeństwie, nie pragną niepodległego państwa i uważają się dziś za japońską mniejszość etniczną.

Leżące poza obrębem Archipelagu Riukiu wyspy Senkaku/Diaoyu zostały zaanektowane przez Japonię w 1895 r. i włączone w obręb prefektury Okinawa, mimo iż w przeszłości nigdy nie stanowiły części państwa riukiuańskiego. Po II wojnie światowej wyspy te – wraz z Okinawą    znalazły się pod amerykańską okupacją, a w 1972 r. zostały zwrócone Japonii.

Chińska Republika Ludowa uznaje Okinawę za terytorium Japonii i nie rości żadnych praw terytorialnych do Wysp Riukiu. Niemniej Chińczycy uważają, iż w świetle Deklaracji Kairskiej (1943), która pozbawiła Japonię wszystkich posiadłości zamorskich, jednostronna decyzja Stanów Zjednoczonych o zwrocie Okinawy do Japonii budzi wątpliwości natury prawnej, a zatem kwestia statusu Okinawy jest nadal otwarta. Notabene Republika Chin na Tajwanie, która także jest stroną w konflikcie o Senkaku/Diaoyu, do dziś nie uznaje Okinawy za część Japonii.

Chiny wykazują coraz większą determinację w sporze o Senkaku/Diaoyu. Publikacja w Renmin ribao sugeruje, iż Pekin może ponownie otworzyć już zamknięte kwestie w stosunkach z Japonią, aby osłabić jej stanowisko podczas ewentualnych negocjacji na temat przyszłości Senkaku/Diaoyu.

Stanisław Meyer

Redakcja: azjapacyfik@swps.edu.pl. Wykonanie strony: Stanisław Meyer, stan.meyer@uj.edu.pl.